A janë të sigurtë të huajt në Shqipëri?

 

 

 

NCCS ka përpiluar një manual sigurie për vullnetarët e huaj që pritet të vijnë pranë saj në kuadër të projektit EU Aid. Projekti « Reinforcement and sustainability in Humanitarian Volunteering Management”, zbatuar nga ADICE dhe shoqata të tjera partnere në rajon, ka trajnuar stafin tonë ndër të tjera dhe mbi shkrimin e këtij manuali.

Cilat janë rreziqet për të huajt në Shqipëri? A është Shqipëria një vend i rrezikshëm?

Gjatë vitit 2015 në Shqipëri kishte 2.28 vrasje për 100,000 banorë. Zyra e OKB-së për Drogën dhe Krimin ka të dhëna krahasuese për gjithë vendet e botës dhe Shqipëria renditet e 77-a ndër 219 vende (të renditura nga vendi me më pak vrasje). Disa vende të zhvilluara kanë statistika më të këqija vrasjesh se Shqipëria, si psh. SHBA, Estonia, Turqia, Lituania etj. Disa vende si Franca dhe Belgjika nuk kanë statistika shumë të ndryshme, Belgjika psh. ka 1.95 vrasje për 100,000 banorë kurse Franca ka 1.58 vrasje për 100,000 banorë.

Gjatë vitit 2015, në çdo 10,000 banorë ka pasur 120 të dyshuar për kryerjen e një vepre penale. Shumica e veprave penale janë për posedim të paligjshëm armësh, posedim substancash psikotrope.

Për sa i përket sigurisë rrugore, në vitin 2010 Shqipëria kishte 15 aksidente rrugore për 100,000 banorë, ndërkohë që mesatarja europiane është 9.

Manuali i sigurisë i NCCS-së ka identifikuar rreziqe të tjera që lidhen me krimin, rreziqe për shëndetin, nga ushqimet jo të sigurta, nga fatkeqësitë natyrore, nga tensionet fetare, etnike etj.

Ky manual do të jetë mbështetje për vullnetarët e huaj që të kuptojnë më mirë kontekstin ku do të punojnë.

Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

Manual mbi prindërimin pozitiv të adoleshentëve

Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare sjell sot për prindërit manualin “Prindërimi Pozitiv i Adoleshentëve”.

Kur bëhemi prindër jeta jonë ndryshon rrënjësisht. Energjia, përpjekjet dhe dëshirat tona fokusohen tek fëmija dhe zhvillimi i tij. Prindërimi i mirë ndihmon zhvillimin e shëndetshëm të fëmijës dhe kthimin e tij në një anëtar të dobishëm të shoqërisë. Nuk mjafton dëshira e mirë dhe përpjekjet e prindit për të rritur sa më mire një fëmijë. Prindi ka nevojë dhe për mbështetje dhe këshilla për rritjen e fëmijëve. Ai ka nevojë për mbështetjen e profesionistëve të ndryshëm si psikologu i shkollës, mjeku i familjes, infermierja e zonës, punonjës të shërbimeve sociale etj. kur has vështirësi në mirërritjen e fëmijëve. Një manual me këshilla praktike gjithashtu mund të kthehet në një mik të ngushtë për të. Ky manual ofron këshilla për mirërritjen e fëmijëve të moshës së adoleshencës. Ai u drejtohet prindërve të adoleshentëve por edhe prindërve të ardhshëm të adoleshentëve.

Manuali u hartua në kuadër të projektit “Prindërimi pozitiv për një fëmijëri të shëndetshme” në qytetin e Gjirokastrës.
Ai është pjesë e Projektit “Përfshirja e Shoqërisë Civile për Mbrojtjen e të Drejtave të Fëmijëve në Shqipëri”, që financohet nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga Save the Children në partneritet me Terre des hommes në Shqipëri.

Bashkëpunuan për përgatitjen e manualit Rita Strakosha, Avokate, M.P. në Psikologji Klinike; Anjeza Dervishi, Psikologe kliniciste; Eglantina Lula, M.A. Punë Sociale; Liliana Dango, Drejtore Ekzekutive.

Manuali u recensua nga Prof. Dr. Edmond Dragoti.

Përmbajtja e këtij publikimi është nën përgjegjësinë e Qendrës Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe këndvështrimet e autorëve jo domosdoshmërisht pasqyrojnë pikëpamjet e Bashkimit Evropian, Save the Children dhe Terre des hommes në Shqipëri.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Tryezë e rrumbullakët mbi menaxhimin e mbetjeve në Durrës dhe Elbasan

tryeza e rrumbullaket per mbetjet

Më datë 29 shtator NCCS organizoi një tryezë të rrumbullakët “Përmirësimi i menaxhimit të mbetjeve urbane në bashkitë e Elbasanit dhe Durrësit”, me përfaqësues të OJV-ve, institucioneve publike, aktivistëve etj. Ishin prezent në takim ndër të tjerë dhe drejtoresha ekzekutive e NCCS-së, Liliana Dango, drejtoresha e Institutit Shqiptar të Shkencës, Aranita Brahaj; aktivisti mjedisor, Sazan Guri; specialistja mjedisore e bashkisë Durrës, Rudina Trikshiqi, drejtori i OJF-së “Tjetër Vizion”,  Arjan Çala etj.

Takimi u organizua për të prezantuar gjetjet dhe rekomandimet e projektit “Inkurajimi i praktikave të mira në menaxhimin e mbetjeve urbane”, i cili monitoroi menaxhimin e mbetjeve në bashkitë e Durrësit dhe Elbasanit. Gjetjet u bazuan mbi informacionin e mbledhur nëpërmjet kërkesave formale për informacion, nga uebsitet e bashkive, te OJF-ve, nga vizitat në terren etj.

NCCS i ka nisur bashkisë Durrës 11 rekomandime, kurse bashkisë Elbasan 9 rekomandime për menaxhimin e mbetjeve. Për gjetjet dhe rekomandimet janë vënë në dijeni dhe Ministria e Mjedisit dhe Kontrolli i Lartë i Shtetit. Pjesëmarrësit në takim mbështetën rekomandimet. Aktivistët mjedisorë Qerim Ismeni dhe Sazan Guri, vërejtën mbi rekomandimin që incineratori në Elbasan të riciklojë mbetjet e riciklueshme, se ky incinerator nuk ka interes ekonomik të riciklojë dhe nuk ka për ta marrë në konsideratë rekomandimin.

Specialistja mjedisore e bashkisë Durrës, Znj. Trikshiqi, vërejti se në Durrës janë matur nivele të larta të kadmiumit, ndoshta për shkak të trafikut të shtuar, kurse drejtori i shoqatës “Tjetër Vizion”, Z. Arjan Cala, raportoi për nivele të larta të matura të grimcave PM10, të cilat shtohen nga keqmenaxhimi i mbetjeve inerte.

 

 

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Tryezë e rrumbullakët për monitorimin e projektit mbi prindërimin pozitiv

 

 

 

 

 

 

 

U zhvillua në datë 15 shtator tryeza e rrumbullakët për monitorimin dhe vlerësimin e aktiviteteve të projektit të realizuar nga Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare (QKShK) “Prindërimi pozitiv për një fëmijëri të shëndetshme”, financuar nga BE, mbështetur nga shoqatat Terre des homes dhe Save the Children.

Morën pjesë në takim stafi i projektit, Rita Strakosha (koordinatore), Valentina Erindi (financiere),  Anjeza Avduli (psikologe), Najada Gjokutaj (trajnere), si dhe drejtori i njësisë së mbrojtjes së fëmijëve në Bashkinë Gjirokastër, Florjan Berberi, përfaqësues nga drejtoria arsimore etj.

Pas prezantimit të Znj. Erindi mbi QKShK-në, koordinatorja prezantoi arritjet e deritanishme të projektit, përfshirë realizimin e 29 trajnimeve me qindra prindër dhe fëmijë mbi prindërimin pozitiv, këshillimin individual për prindërimin të dhjetra prindërve të tjerë, realizimin e një spoti televiziv për prindërimin etj.

Në vijim të takimit pjesëmarrësit ndanë eksperiencat e tyre me fenomenin e dhunës në familje.

Projekti do të vazhdojë me aktivitete deri në muajin Nëntor.

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Ukrainë: Projekti “Kesh për punë” nga BE ofron ndihmë për të zhvendosurit nga lufta

sergey_photo_opt

BE po mbështet punësimin e ukrainasve të zhvendosur nga lufta nëpërmjet disa projekteve nda departamenti i ndihmave humanitare dhe mbrojtjes civile.

Qyteti Soledar (që përkthehet “kripa dhuratë”) është i famshëm për minierat e tij të kripës, të cilat janë më të mëdhajat në Ukrainë. Lufta këtu ka 2 vjet që ka mbaruar, por ka lënë gjurmë. Punësimi në minierat e kripës është pakësuar ndjeshëm, edhe eksportet e kripës, duke lënë kështu një pjesë të mire të popullsisë lokale pa punë. Shumë njerëz që kanë braktisur shtëpitë për shkak të konfliktit kanë pak shanse për të gjetur punë.

Ka 500 familje të zhvendosura në Soledar. Partneri i Alliance2015, “Njerëz në nevojë” (People in Need), po mbështet 30 persona të zhvendosur përmes një projekti “Kesh për punë”, të financuar nga departamenti i ndihmave humanitare dhe mbrojtjes civile, i BE-së. Personat e punësuar hapën  vend për një kënd lojrash duke prerë shkurret, kositur barin, pastruar mbetjet. Ata punonin 4 orë në ditë, për 10 ditë, dhe u paguan 100 dollarë. Pothuaj të gjithë janë prindër dhe janë dyfish të motivuar të punojnë për këtë kënd të ri lojrash.

Në lëvizje

Sergej, 38 vjeçar, një ish-minator dhe i zhvendosur nga lufta, është një ndër pjesëmarrësit e projektit. Ai na prezanton me familjen e vetë. “Hë, djalë i mbarë, na thuaj!”, i thotë djalit të tij 3 vjeçar, Kolya, i cili i përqafon këmbën. Djali skuqet në fytyrë dhe vrapon për tek lodrat. Ai është i vogël për ta ditur se këto 2 vjet familja e tij është zhvendosur 3 herë.

Nuk e mban mend Torez-in, një qytet i vogël në zonën e kontrolluar nga rebelët, ku ka lindur. Djali, babai Sergey dhe nëna Lena, u larguan nga luftimet dhe u zhvendosën në Ukrainën perëndimore, pataj u rikthyen në Ukrainën lindore, që të zhvendoseshin përsëri në Soledar.

Sergej kujton se si në verën e vitit 2014, avioni civil i kompanisë Malajzia Airlajns u rrëzua nga rebelët afër shtëpisë së tyre dhe miniera e kripës ndaloi punën. Atëhere familja vendosi të largohej. Nuk shikonin perspektive për një jetë të paqme në atë zone. Djali kishte nevojë për kujdes shëndetësor, çka spitali nuk ja ofronte dot.

Përpjekjet për djalin

“Ka qenë sëmurë qysh foshnje,” thotë Lena. Ai ka problem me shikimin, si dhe një sëmundje të përparuar në veshka e cila i nxorri jashtë përdorimit 80% të veshkës. Vjeshtën e kaluar bëri operacion, i cili kushtoi 2400 dollarë. Familja harxhoi gjithë kursimet, kërkoi dhe borxh nga familjarët e shoqatat për të mbuluar shpenzimet e mjekimit.

Aktualisht ata po përpiqen të kursejnë para për ekzaminime mjekësore të mëtejshme. Pensioni i vogël i Sergejit nuk i mbulon shpenzimet e familjes, kështuqë ai bën punë sezonale here pas here, kurse Lena punon natën në një market që të ketë mundësi të jetë me djalin gjatë ditës.

Familja kishte mbi një vit pa marrë ndihmë humanitare, derisa projekti “Kesh për punë” i shoqatës “Njerëz në nevojë” filloi ti mbështeste, duke u krijuar mundësi që të blenin rroba të ngrohta dhe vitamina për djalin. Nqs. u mbeten para do të blejnë rroba dhe për vete.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Rekomandime për Bashkinë Elbasan mbi menaxhimin e mbetjeve

Qendra Kombëtare Për Shërbime Komunitare në kuadër të monitorimit të menaxhimit të mbetjeve nga bashkia Elbasan ka konstatuar disa problematika të menaxhimit të mbetjeve, për të cilat i ka ofruar këto rekomandime bashkisë në një letër zyrtare:

  1. Aprovimi i planit vendor të menaxhimit të integruar të mbetjeve

Që prej vitit 1994 grumbullimi dhe trajtimi i mbetjeve dhe shërbimet e tjera të pastrimit i janë deleguar autoriteteve lokale, duke i bërë këto të fundit përgjegjëse për manaxhimin e tyre dhe njëkohësisht, duke u siguruar financimin nga qeverisja qendrore me anë të “granteve të pakushtëzuara”. Hartimi i planit vendor nga Njësitë e Qeverisje vendore është një detyrim ligjor i përcaktuar nga Ligji i ri nr.10 463, datë 22.09.2011 “Për manaxhimin e integruar të mbetjeve”. Sipas nenit 12, pika 2 “Çdo njësi e qeverisjes vendore apo grup njësish të qeverisjes vendore harton planin vendor të menaxhimit të integruar të mbetjeve për territorin që ka nën juridiksion, në përputhje me planin kombëtar dhe planin rajonal të menaxhimit të integruar të mbetjeve dhe me kërkesat e nenit 10 të këtij ligji”. Elbasani nuk ka një plan të tillë vendor të aprovuar. Qytete të tjera të mëdha, si Durrësi, Tirana kanë përparuar me aprovimin e planeve vendore.

Rekomandim: Bashkia e Elbasanit të aprovojë planin vendor të menaxhimit të integruar të mbetjeve.

2. Riciklimi i mbetjeve nga incineratori

Të gjitha mbetjet urbane të Elbasanit, si të riciklueshmet, edhe të pariciklueshmet, përfundojnë sot në incinerator. Bashkia e ka të ndaluar të çojë mbetjet e riciklueshme në operator tjetër përveç incineratorit.

VKM-ja nr. 178, viti 2012, “Për incinerimin e mbetjeve”, përcakton se leja mjedisore jepet pasi incineratori ka garantuar se do të riciklojë mbetjet aty ku është e mundur (me riciklim nuk kuptohet djegja e mbetjeve, qoftë dhe për prodhim energjie).

Gjithashtu në vlerësimin paraprak mjedisor të incineratorit në Elbasan, propozohet që incineratori të bashkëpunojë me bashkinë për projekte riciklimi.

Në kontratën e konçesionit konçesionarit i kërkohet ti trajtojë mbetjet urbane në përputhje me legjislacionin shqiptar dhe praktikat e mira industriale. Nëse i shkel detyrimet për më shumë se 6 muaj, kontrata e konçesionit mund të zgjidhet.

Në qytetet europiane ku ka incineratorë, në djegje përfundojnë vetëm mbetjet e pariciklueshme, në terma profesionalë “mbetjet teprica” (residual waste). Në Komunikimin e Komisionit Europian për prodhimin e energjisë nga mbetjet, nxjerrë në 1 Janar 2017, theksohet se incinerimi realizohet vetëm për mbetjet e pariciklueshme dhe se ndërtimi i incineratorëve duhet gjithmonë të respektojë hierarkinë e preferencave, ku pakësimi i mbetjeve dhe riciklimi janë të parat në radhë.

Kjo është edhe fryma e Ligjit nr. 10463, viti 2011, “Për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve”, i cili, në hierarkinë e trajtimit të mbetjeve, riciklimin e ka vendosur përpara rekuperimit për energji.

Pra është detyra e incineratorit që mbetjet e riciklueshme ti ndajë dhe ti çojë për riciklim, kurse ato të pariciklueshmet ti djegë për prodhim energjie.

Por sipas të dhënave nga ricikluesit, të cilët duan të mbeten anonim, kompania menaxhuese e inineratorit i djeg të gjitha mbetejet, edhe ato që janë të riciklueshme. Kjo është shkelje e legjislacionit mjedisor dhe e praktikave të mira industriale.

Rekomandim: Bashkia të monitorojë nëpërmjet policisë bashkiake respektimin e legjislacionit mbi mbetjet nga incineratori dhe të raportojë në organet kompetente për marrjen e masave.

 3. Grumbullimi i diferencuar i mbetjeve nga bashkia

Sipas ligjit nr. 10463, date 22.9.2011 “Për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve”, njësitë e qeverisjes vendore grumbullojnë në mënyrë të diferencuar mbetjet, brenda 31 dhjetorit 2018, të paktën për këto rryma mbetjesh: letër, metal, plastikë dhe qelq.

Bashkia sot nuk ka asnjë kontejner mbetjesh të diferencuar. Ndërtimi i incineratorit nuk është justifikim për këtë plogështi të bashkisë, sepse siç e shpjeguam më lart, edhe incineratori ka detyrimin ligjor të riciklojë mbetjet e riciklueshme dhe të djegë mbetjet reziduale.

Bashkia e Rekomandim: Bashkia të fillojë projekte pilot të grumbullimit të diferencuar të mbetjeve për të plotësuar në kohë afatin e Dhjetor 2018.

4. Përmirësimi i mbulimit me shërbim të territorit

Fshatra të tërë në Elbasan nuk mbulohen me shërbimin e pastrimit. Shumë nga njësitë administrative vuajnë mungesën e kazanëve të mbeturinave. Në njësinë Gjergjan, banorët ankohen se mbetjet pastrohen shumë rrallë dhe kazanët mungojnë fare. Ndërkohë në Papër edhe pse ekzistojnë kazanët, në pjesën më të madhe ato janë të dëmtuar dhe banorët ankohen se mjeti i pastrimit vjen shumë rrallë, gati një herë në muaj.

E njëjta situatë është edhe në Labinot-Fushë. Si një njësi me shumë biznese shërbimi, kazanët e mbetjeve i ka të domosdoshme por nga një vëzhgim i thjeshtë ato mungojnë tërësisht. Për pastrimin e rrallë të mbetjeve ankohen edhe banorët e Shirgjanit që janë edhe më pranë ndërmarrjes së pastrimit të bashkisë.

Rekomandim: Të përmirësohet treguesi i mbulimit të territorit me shërbim dhe të shtrihet shërbimi në fshatrat ku mungon.

 5. Rritja e transparencës së punës së bashkisë

Kërkesat e QKShK-së për informacion të nisura bashkisë gjatë vitit 2016 dhe 2017, në zbatim të ligjit 119/2014 “Për të Drejtën e Informimit”, nuk janë zbatuar, pavarësisht ankimimit tonë tek Komisioneri i të Drejtës së Informimit. Përgjigjet e dhëna nga bashkia kanë qenë me informacion të cunguar që nuk i plotësonte aspak kërkesat tona.

Në lidhje me informacionin e publikuar në uebsitin e bashkisë:

  • Bashkia ka publikuar buxhetet nga viti 2008, por jo raportet vjetore, nga ku mund të marrim informacion mbi buxhetin faktik të pastrimit.
  • Informacion për kontratat konçesionare, përfshirë kontratën e grumbullimit të mbetjeve, për shumën dhe shërbimet konçesionare, nuk ka.
  • Informacion për taksat, përfshirë taksën e pastrimit, nuk ka.
  • Teksti i vendimeve bashkiake nuk është. Ka vetëm një listë me titujt e vendimeve.

Këto informacione janë të detyrueshme për tu publikuar në faqen e internetit të bashkisë sipas ligjit për të drejtën e informimit.

Rekomandim: Bashkia e Durrësit të shtojë transparencën me publikun dhe të zbatojë Ligji nr. 119/2014 “Për të drejtën e Informimit”.

6. Përmirësimi i proçesit të prokurimeve të shërbimeve të pastrimit

 Bashkia e Elbasanit i prokuron shërbimet e pastrimit tek kompanitë private.

Në disa raste shërbimet janë prokuruar në tender me negocim të drejtpërdrejtë, pa garë. Këto lloj tenderash janë të ekspozuar ndaj kurrupsionit, pa efiçencë buxhetore, dhe janë shënuar me „flamur të kuq“ në databazën e të dhënave të www.operprocurement.al:

Përmendim tenderat:

  • Datë 8.07.2016, për kryerjen e shërbimit të pastrimit në qytetin e Elbasanit për periudhën 11.07.2016 deri 10.08.2016;
  • Datë 9.06.2016, për kryerjen e shërbimit të pastrimit për periudhën 10.06.2016 deri 10.07.2016;
  • Datë 29.04.2016, për kryerjen e shërbimit të pastrimit për periudhën 01.03.2016 deri 30.04.2016;
  • Datë 29.02.2016 për kryerjen e shërbimit të pastrimit për periudhën 01.03.2016 deri 30.04.2016.
  • Datë 31.12.2015 për kryerja e shërbimit të pastrimit për periudhën 01.01.2016 deri 29.02.2016
  • Datë 30.10.2015, për kryerjen e shërbimit të pastrimit periudhën 01.11.2015 deri 31.12.2015.

Përdorimi i tenderave të tillë mund të ketë kontribuar në rritjen graduale dhe dyfishimin e shpenzimeve të bashkisë për pastrimin në vitin 2015 në krahasim me vitin 2008. Nëse në vitin 2008 shpenzimet për pastrimin ishin ~63 milion lekë, në vitin 2015 këto shpenzime ishin 137 milion lekë.

7. Pakësimi i mbetjeve

Plani Kombëtar i Menaxhimit të Mbetjeve Urbane, 2010-2025, ka objektiva për riciklimin, reduktimin e mbetjeve, si psh. riciklimin e plastikës me 20% brenda vitit 2015, e 40% brenda vitit 2020, si dhe objektiva të ngjashëm për mbetjet e tjera.

Me djegjen e gjithë mbetjeve në Elbasan dhe daljen nga puna të ricikluesve, duket se bashkia e Elbasanit ka bërë hapa prapa në lidhje me këto objektiva. Nuk ka asnjë informacion publik se çfarë ka bërë deri tani bashkia e Elbasanit për ti realizuar.

Rekomandim: Informacioni mbi arritjet ose dështimet në zbatimin e objektivave të përcaktuara nga Plani Kombëtar i Menaxhimit të Mbetjeve Urbane dhe aktet e tjera ligjore mbi menaxhimin e mbetjeve, të publikohet në uebsitin e Bashkisë Elbasan.

8. Mbështetja sociale e ricikluesve informalë  

 Janë me dhjetra-qindra grumbullues informalë mbetjesh, jetesa e të cilëve mund të preket nga ekskluziviteti i incineratorit për mbetjet e bashkisë Elbasan.

Më parë ricikluesve u ishte dhënë garancia nga Bashkia Elbasan se nuk do prekeshin interesat e tyre pas vënies në punë të inineratorit, pasi vendi ka nevojë për riciklim dhe jo gjithçka do digjej. Sipas disa ricikluesve situata është gati të degradojë në konflikt midis palëve të përfshira.

Mbetet e paqartë cili do të jetë fati i ricikluesve informalë. Mbetja e tyre pa punë nuk është në interesin e komunitetit, për shkak të pasojave të rënda sociale që do të sjellë.

Rekomandim: Bashkia e Elbasanit të përfshijë në programe sociale, riaftësimi komunitetin e ricikluesve informalë.

Në fshatrat ku Bashkia e Elbasanit sot nuk ofron shërbim pastrimi, të marrë në konsideratë hyrjen në një marrëveshje më bizneset sociale/kooperativat e romëve për grumbullimin e diferencuar të mbetjeve.

Zonat periferike të mbuluara nga bizneset sociale rome mund të përfshihen në një skemë më vete tarife pastrimi, me tarifë më të ulët, të rënë dakort mes kryetarëve të fshatrave, bashkisë dhe kooperativës rome. Tarifa më e ulët e pastrimit mund të përmirësojë treguesin e mbledhjes së tarifës dhe efikasitetin e skemës.

9. Përdorimi i qeseve plastike nga njësitë tregëtare

Sipas VKM-së nr. 177, date 6.3.2012 “Për ambalazhet dhe mbetjet e tyre”, kapitulli XV, pika 5, njësitë tregëtare e kanë të ndaluar përdorimin e qeseve të pabiodegradueshme. Qeset e biodegradueshme e kanë të detyrueshme vendosjen mbi to të shenjës identifikuese. Nga verifikimi ynë në terren nuk rezulton të ketë njësi tregëtare që të përdorin qese të biodegradueshme.

Rekomandim:

Sugjerojmë për bashkinë 2 mundësi aksioni:

– Policia bashkiake të identifikojë në terren njësitë tregëtare që nuk respektojnë VKM-në për amballazhet dhe të raportojë tek inspektoriati I mjedisit për ndjekje të mëtejshme të problematikës.

-Bashkia e Elbasanit të hyjë në marrëveshje me njësitë tregëtare, duke ndjekur shembullin e bashkisë së Tiranës, për vendosjen e një çmimi për çdo qese që u jepet blerësve në njësitë tregëtare. Kjo marrëveshje po funksionon me sukses në njësitë tregëtare të Tiranës.

Në tërësi mendojmë se menaxhimi i mbetjeve është një shërbim publik që meriton më shumë vëmendje nga bashkia Elbasan.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Rekomandime për bashkinë Durrës për menaxhimin e mbetjeve urbane

Prej muajit Nëntor QKShK (NCCS) është duke realizuar një projekt për monitorimin e menaxhimit të mbetjeve nga bashkia Durrës. Në kuadër të monitorimit kemi konstatuar disa problematika të menaxhimit të mbetjeve, për të cilat dëshirojmë të ofrojmë rekomandimet tona.

  1. Rrethimi i vend-depozitimit në Porto-Romano.

Nga verifikimet në terren kemi konstatuar kullotjen në masë të derrave në vendgrumbullimin e mbetjeve në Porto-Romano, çka përbën një rrezik për shëndetin publik. Rekomandojmë që bashkia të investojë për rrethimin e venddepozitimit të mbetjeve, si masë urgjente për shëndetin publik. Jemi në dijeni të faktit që pritet ndërtimi i një landfilli të ri në Durrës, por sipas një deklarate të kryetarit të bashkisë të fund-vitit 2016, do të duhen vite përpara se të ndërtohet ky landfill. Ndërkohë rreziku nga mos-rrethimi për shëndetin publik është më urgjent.

Sipas deklaratave të bashkisë, ajo ka fonde të kufizuara për rehabilitimin e venddepozitimit aktual. Aktualisht Durrësi ka kryer investime të mëdha në gjelbërimin publik, sidomos në palma, të cilat sipas informacioneve më të fundit, janë tharë në një pjesë të konsiderueshme.

Nqs. Bashkia po konsideron blerjen e palmave të reja, sugjerojmë që këto fonde të mos përdoren për palma, por të lihen mënjanë për rrethimin e fushes së mbetjeve të Durrësit.

Rekomandim: Të fillohet rrethimi i vend-depozitimit të mbetjeve në Porto-Romano dhe të mos lejohet hyrja e personave të autorizuar si masë urgjente për mbrojtjen e shëndetit publik dhe për parandalimin e aksidenteve.

2. Ndalimi i djegjes së mbetjeve

Ka raportime në media për djegjen e mbetjeve në venddepozitimin e Porto Romanos. Kjo djegie është bërë problem i madh sidomos për kampusin studentor i cili ndodhet pranë kësaj fushe të shkarkimit të mbetjeve.

Djegja e mbetjeve është e ndaluar nga ligji nr. 10463, datë , datë 22.9.2011 „Për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve“.

Rekomandim: Policia bashkiake të konstatojë dhe raportojë tek autoritetet kompetente rastet e djegjeve të paligjshme të mbetjeve.

3. Blerja dhe vendosja e një urë peshoreje në venddepozitimin e mbetjeve

Nuk ka asnjë informacion të saktë mbi sasinë e mbetjeve që depozitohen në vendgrumbullimin e mbetjeve në Porto-Romano. Referuar VKM-së  nr.687, datë 29.07.2015, “Për miratimin për mbajtjen, përditësimin dhe publikimin e statistikave të mbetjeve” bashkia ka detyrim ligjor mbajtjen dhe bërjen publike të këtyre statistikave.

Mbi bazën e gjenerimit të mbetjeve për banor bashkia përcakton dhe fondet e nevojshme për grumbullimin e mbetjeve si dhe tarifën e pastrimit për familjet dhe bizneset. Matja e mbetjeve në venddepozitim ndihmon dhe në identifikimin e rasteve kur mbetjet depozitohen në vendgrumbullime të paligjshme. Blerja e një peshoreje industriale do të ndihmonte në menaxhimin më të mirë të mbetjeve nga bashkia dhe është identifikuar si një problem për tu zgjidhur në Planin Lokal të Menaxhimit të Mbetjeve Urbane të Durrësit, 2010-2025.

Rekomandim: Të blihet dhe të vendoset një urë-peshore në vend-depozitimin e mbetjeve në Porto Romano.

4. Mungesa e investimeve në kontejnerët e mbetjeve

Nga verifikimi i kontenierëve të mbetjeve në mbi 10 qytete të vendit, na rezulton që bashkia e Durrësit të ketë kontejnerët më të amortizuar të mbetjeve në gjithë Shqipërinë. Kjo e njollos imazhin e Durrësit si qytet turistik dhe mikëpritës të qindra mijëra turistëve në vit. Amortizimi i kontenierëve përllogaritet të jetë 15% në vit, çka nevojit zëvendësim të herëpashershëm të tyre.

Megjithë nevojat urgjente për të investuar në menaxhimin e mbetjeve, Bashkia e Durrësit ka preferuar të investojë miliona lekë në gjelbërimin me palma, të cilat tashmë në një pjesë të mirë janë tharë nga ngricat e fundit.

Nisur nga reforma territoriale, Bashkia e Durrësit do të jetë përgjegjëse për menaxhimin e mbetjeve në territore të reja, të cilat janë zona më pak të urbanizuara dhe me mungesa më të theksuara në menaxhim.

Rekomandim: Bashkia e Durrësit të bëjë një studim për nevojën për kontejnerë mbetjesh në të gjithë territorin që ajo përfshin.  Të investohet në blerjen e kontejnerëve të rinj të mbetjeve.

5. Niveli i ulët i mbledhjes së tarifes së pastrimit

Tarifë e pastrimit nga familjet në vitin 2015-ën është mbledhur vetëm në masën 20% (sipas të dhënave të publikuara në faqen e bashkisë). Ky është një përmirësim në krahasim me vitet e mëparshme, kur mblidhej edhe më pak nga familjet (8% e tarifës së pastrimit), por gjithsesi mbetet në nivele shumë të ulëta në krahasim me bashkitë e tjera.

Bashkia e Shkodrës për vitin 2015 ka realizuar 78% të të ardhurave nga taksa e pastrimit për familjarët (megjithëse me një tarifë më të lartë pastrimi prej 3000 lekësh), kurse bashkia e Tiranës për vitin 2013 ka realizuar 67% të të ardhurave nga po kjo taksë.

Në auditimin e ushtruar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit në vitin 2015, bashkisë Durrës i këshillohet që në bashkëpunim me OSHEE-në të përfshijë në faturën e energjisë elektrike tarifën e pastrimit dhe tarifat e tjera, nisur nga mbledhja e dobët e tarifave mbi familjarët.  Tarifa e pastrimit nuk është përfshirë ende në faturën e energjisë elektrike.

Pavarësisht realizimit të dobët, me paketën fiskale 2014, Bashkia e Durrësit e rriti nivelin e tarifës nga 1000 lek në 2300 lek. Në kushtet kur vetëm 20% e tarifës mblidhet nga familjet, kjo rritje nuk është e drejtë për familjet që paguajnë dhe mund të shtojë edhe më shumë hezitimin e tyre për të paguar.

Rekomandim: Të përmirësohet treguesi i mbledhjes së tarifës së pastrimit nga familjet.

6. Riciklimi i mbetjeve

Sipas ligjit nr. 10463, date 22.9.2011 “Për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve”, njësitë e qeverisjes vendore grumbullojnë në mënyrë të diferencuar mbetjet, brenda 31 dhjetorit 2018, të paktën për këto rryma mbetjesh: letër, metal, plastikë dhe qelq.

Bashkia e Durrësit nuk ka arritur të fillojë grumbullimin e diferencuar të mbetjeve në asnjë lagje apo zonë pilot të Durrësit. Përdorimi i koshave të diferencuar mund të fillojë në lagje pilot për tu shpërndarë më tej në lagjet më periferike, siç po realizohet në bashkinë e Tiranës. Edukimi i qytetarëve për riciklimin e diferencuar do të kërkojë kohë të konsiderueshme, dhe sipas ligjit, grumbullimi i diferencuar do të duhet të jetë në fuqi dhe brenda rreth 18 muajsh.

Rekomandim: Të fillohet zbatimi i grumbullimit të diferencuar të mbetjeve në zona pilot të Durrësit, duke përdorur masmedian për ndërgjegjësimin e qytetarëve dhe gjobat si mjete edukuese.

7. Bashkëpunimi me komunitetin rom për riciklimin e mbetjeve                 

Komuniteti rom ka një histori të gjatë të punës me riciklimin e mbetjeve, experiencë të cilën bashkia mund ta shfrytëzojë për realizimin më efikas të riciklimit. Bashkia e Durrësit ka vendosur privatizimin e Ndërmarrjes së Shërbimeve Komunale Durrës dhe pritshmëritë janë që grumbullimi i diferencuar i mbetjeve të realizohet nga kompania konçesionare. Mbetet e paqartë cili do të jetë fati i romëve që aktualisht grumbullojnë mbetjet e riciklueshme në Durrës. Mbetja e tyre pa punë nuk është në interesin e komunitetit, për shkak të pasojave të rënda sociale që do të sjellë.

Rekomandim:

Sugjerojmë përfshirjen e një klauzole në kontratën e ardhshme të konçesionit për grumbullimin e mbetjeve, për detyrimin e kompanisë konçesionare që të punësojë anëtarë të komunitetit rom.

Si alternativë, në lagjet periferike të Durrësit, ku grumbullimi i ricikluar i mbetjeve nga një kompani konçesionare mund të rezultojë me kosto të lartë, Bashkia e Durrësit mund të marrë në konsideratë hyrjen në një marrëveshje më bizneset sociale/kooperativa të romëve për grumbullimin e diferencuar të mbetjeve.

Zonat periferike të mbuluara nga shoqatat rome mund të përfshihen në një skemë më vete tarife pastrimi, me tarifë më të ulët, të rënë dakort mes kryetarëve të fshatrave, bashkisë dhe kooperativës rome.

 8. Përdorimi i qeseve plastike nga njësitë tregëtare

Sipas VKM-së nr. 177, date 6.3.2012 “Për ambalazhet dhe mbetjet e tyre”, kapitulli XV, pika 5, njësitë tregëtare e kanë të ndaluar përdorimin e qeseve të pabiodegradueshme. Qeset e biodegradueshme e kanë të detyrueshme vendosjen mbi to të shenjës identifikuese. Nga verifikimi ynë në terren nuk rezulton të ketë asnjë njësi tregëtare që të përdorë qese të biodegradueshme.

Rekomandim:

Sugjerojmë për bashkinë 2 mundësi aksioni:

– Policia bashkiake të identifikojë në terren njësitë tregëtare që nuk respektojnë VKM-në për amballazhet dhe të raportojë tek inspektoriati I mjedisit për ndjekje të mëtejshme të problematikës.

-Bashkia e Durrësit të hyjë në marrëveshje me njësitë tregëtare, duke ndjekur shembullin e bashkisë së Tiranës, për vendosjen e një çmimi për çdo qese që u jepet blerësve në njësitë tregëtare. Kjo marrëveshje po funksionon me sukses në njësitë tregëtare të Tiranës.

9. Ndryshimi i Planit Lokal të Menaxhimit të Mbetjeve

Që prej vitit 1994 grumbullimi dhe trajtimi i mbetjeve dhe shërbimet e tjera të pastrimit i janë deleguar autoriteteve lokale, duke i bërë këto të fundit përgjegjëse për manaxhimin e tyre dhe njëkohësisht, duke u siguruar financimin nga qeverisja qendrore me anë të “granteve të pakushtëzuara”. Hartimi i planit vendor nga Njësitë e Qeverisje vendore është një detyrim ligjor i përcaktuar nga Ligji i ri nr.10 463, datë 22.09.2011 “Për manaxhimin e integruar të mbetjeve”, ku në nenin 12, pika 2 citohet:  Çdo njësi e qeverisjes vendore apo grup njësish të qeverisjes vendore harton planin vendor të menaxhimit të integruar të mbetjeve për territorin që ka nën juridiksion, në përputhje me planin kombëtar dhe planin rajonal të menaxhimit të integruar të mbetjeve dhe me kërkesat e nenit 10 të këtij ligji. Durrësi e ka aprovuar një Plan Lokal të Menaxhimit të Mbetjeve, 2010-2025, por ky plan nuk pasqyron ndryshimin e sipërfaqes dhe administrimit të Bashkisë Durrës për shkak të ndarjes se re administrativo-territoriale.

Rekomandim: Ndryshimi i Planit Lokal të Menaxhimit të Mbetjeve për të pasqyruar kërkesat e reja të reformës administrativo-territoriale.

10. Rritja e transparencës së punës së bashkisë

Kërkesat e QKShK-së për informacion gjatë vitit 2016 dhe 2017 janë zbatuar me vonesë nga stafi i bashkisë, pa respektuar afatin 10 ditor të përgjigjes. Nëse kjo vonesë vjen për shkak të kërkesave të shumta për informacion nga qytetarët, bashkia mund të shtojë informacionin publik në uebsitin e saj.

Në faqen e internetit të bashkisë mungojnë buxheti i plotë, i aprovuar dhe faktik ndër vite. Buletini statistikor i bashkisë ka informacione të hollësishme mbi zëra të ndryshëm të buxhetit, por jo një buxhet të plotë, i cili të bëjë të mundur analizimin të thelluar dhe krahasimin e tij me buxhetet a bashkive të tjera të publikuara në faqet e tyre të internetit.

Këto informacione janë të detyrueshme për tu publikuar në faqen e internetit të bashkisë sipas ligjit për të drejtën e informimit. Në uebsitet e disa bashkive ka një dritare të posacme për buxhetet ndër vite, çka e lehtëson shumë marrjen e informacionit.

Rekomandim: Bashkia e Durrësit të krijojë një hapësirë të veçantë dhe të posaçme në uebsitin e saj, për buxhetet e aprovuara dhe faktike ndër vite.

11. Pakësimi i mbetjeve

Plani Kombëtar i Menaxhimit të Mbetjeve Urbane, 2010-2025, ka objektiva për riciklimin, reduktimin e mbetjeve, si psh. riciklimin e plastikës me 20% brenda vitit 2015, e 40% brenda vitit 2020, si dhe objektiva të ngjashëm për mbetjet e tjera.

Gjithashtu, sipas VKM-së nr. 452, datë 11.07.2012 „Për Lendfillet e mbetjeve“, paragrafi 34:

Jo më vonë se pesë 5 (pesë) vjet pas hyrjes në fuqi të këtij vendimi mbetjet bashkiake të biodegradueshme që shkojnë në lendfill pakësohen në (janë sa) 75% të sasisë totale (sipas peshës) të mbetjeve bashkiake të biodegradueshme, të gjeneruara në vitin 2010.

Bashkia e Durrësit nuk ka ende lendfill, por kjo kërkesë zbatohet për analogji për venddepozitimin aktual të mbetjeve në Porto Romano.

Nuk ka informacion publik se si po i realizon Bashkia e Durrësit këto objektiva, por duket të jetë larg, nisur nga mungesa e masave për përmirësimin e menaxhimit të mbetjeve.

Rekomandim: Informacioni mbi arritjet ose dështimet në zbatimin e objektivave të përcaktuara nga Plani Kombëtar i Menaxhimit të Mbetjeve Urbane dhe aktet e tjera ligjore mbi menaxhimin e mbetjeve, të përfshihet në Buletinin Statistikor të publikuar çdo vit nga Bashkia, në kapitullin për punën e ndërmarrjeve të shërbimeve komunale.

Në tërësi mendojmë se menaxhimi i mbetjeve është një shërbim publik që nuk ka marrë vëmendjen e duhur nga bashkia e Durrësit.

Posted in Uncategorized | Leave a comment